Storm surge vs. flood: PAGASA advisory guide para sa mga PH home

Every typhoon season, may dalawang salita ang PAGASA bulletins na parang magkatunog pero magkaiba talaga: “flood” at “storm surge.” Nakausap ko na ang mga pamilya sa coastal barangays na nakarinig ng “storm surge warning” at ginawa ang tila-sensible na move — inilipat lahat sa second floor, pinuno ang mga water container, hinintay lang matapos. Tama ’yun kung flood ang kausap mo. Pero pwedeng mali kung storm surge, at hindi ito bagay na academic lang. Ito ’yung difference sa pagitan ng pagiging tuyo sa mas mataas na floor at pagpasok ng dagat sa loob ng bahay mo nang mas mabilis kaysa sa kaya mong buhatin ang bata palabas.

Hindi rain flooding ang storm surge. Seawater ito na itinutulak papasok sa lupa ng hangin ng typhoon at ng mababang air pressure, dumarating galing sa coast imbes na tumataas mula sa ilog o sa clogged na drain. Pwede nitong bahain ang isang barangay kahit wala pang ulan doon. Pwede itong tumaas nang mas mabilis kaysa sa inaasahan ng karamihan sa oras na papalapit na ang typhoon, at sa mga low-lying coastal areas ng Pilipinas, nakagawa na ito ng totoong pinsala noon — sa Tacloban City noong 2013, nung Typhoon Yolanda (Haiyan), tinatayang umabot ang storm surge sa mga 5 hanggang 7 metro sa ilang lugar, sapat para pantayin ang mga bahay kahit malayo pa sa shoreline. Extreme case ’yun, hindi ang everyday scenario, pero ’yun ang dahilan kung bakit seryoso ang treatment ng PAGASA at ng local governments sa mga surge-prone coastlines: kasama na ang Eastern Visayas, Bicol, Northern Samar, at ang mga low-lying town sa paligid ng Manila Bay.

Ang guide na ito ay tungkol sa pagkilala ng difference ng dalawa, pag-unawa kung ano talaga ang ibig sabihin ng storm surge advisories ng PAGASA para sa pamilya mo, at pag-alam sa isang bagay na nagbabago: sa storm surge, ang sagot ay high ground, hindi mas mataas na floor, at kadalasan mas kaunti ang oras mo para makarating doon kaysa sa akala mo.

Ilang facts lang ang gumagawa ng malaking bahagi dito.

Ang storm surge ay galing sa hangin at pressure, hindi sa ulan. Itinutulak ng hangin ng typhoon ang isang bunton ng seawater papunta sa harap nito, at pinapataas pa ng mababang air pressure sa gitna nito ang surface ng dagat, parang may suction effect. Pagdating ng bunton na ’yun sa shore, dumarating ito bilang mabilis, tumataas na pader ng seawater, minsan may malalaking alon pa sa ibabaw. Wala itong kinalaman sa dami ng ulan. Ang isang umaga na may typhoon pa sa dagat ay pwedeng maging isang baha na coastal street bago pa man maramdaman na delikado ang hangin mismo.

Pwede itong tumaas na parang walang warning kapag malapit na ang typhoon. Ang ordinaryong river o flash flooding ay karaniwang may lead time — tumataas ang ulan, tumataas ang mga ilog sa loob ng ilang oras, bumabalik ang tubig sa drains. Iba ang storm surge: pwedeng tumaas nang malaki ang tubig sa loob lang ng isang oras o mas mababa habang papalapit ang center ng typhoon sa landfall, at ang eksaktong timing ay depende sa track, speed, at pressure ng bagyo, na pwedeng magbago late. Ang mas maiksi at mas hindi predictable na window na ’yun ang buong dahilan kung bakit dapat iba ang response: hindi ka pwedeng maghintay na kumbinsihin ka ng tubig bago ka gumalaw.

Mas mataas ito kaysa sa inaasahan ng mga tao, at mas malayo ito sa loob kaysa sa inaasahan. Malaki ang pagkakaiba ng surge heights depende sa typhoon at sa shape ng coastline — ang ilang event ay nagdadala ng mas mababa sa isang metro sa ibabaw ng normal high tide, ang iba ay mas mataas pa. Ang surge ni Yolanda sa Tacloban, na mga 5 hanggang 7 metro sa pinakabinugbog na lugar, ang extreme end ng nasaksihan na ng Pilipinas, at ito ang dahilan kung bakit sineryoso talaga ng coastal hazard planning ang surge kahit mukhang moderate lang ang wind signal ng isang typhoon. Kahit ang modest na surge, malayo pa sa extreme na ’yun, ay pwede nang magtulak ng seawater sa mga barangay road na hindi pa nabaha ng ulan, papasok sa mga bahay na palagi namang akala ng mga residente ay safe dahil hindi naman sila naaabutan ng river floods.

Height ang panalo, hindi floors. Sa river flooding, madalas gumagana ang paglipat sa itaas ng bahay mo, dahil mababaw lang na tubig ito na nakapatong sa matibay na lupa, at bumababa rin ito kapag tumigil na ang ulan at nalinis ang mga drain. Iba ang kilos ng storm surge — ang isang malakas na surge ay pwedeng makasira o makalusaw sa mga light structure, at wala itong pakialam kung ilang floor ang bahay mo kung ang lupa mismo sa ilalim nito ang hazard. Ang safe na response sa surge ay horizontal, hindi vertical: paalis sa coast, papunta sa elevated ground, hindi lang sa kisame ng bahay mo.

Alamin bago pa ang season, hindi habang may warning na. I-check kung ang barangay mo ay nasa isang storm surge hazard zone gamit ang HazardHunterPH o ang hazard map ng local government mo, na kadalasang ginagawa kasama ng input mula sa PAGASA, Project NOAH, at ang Office of Civil Defense. Tanungin ang barangay mo directly kung may storm surge advisory area sila at kung saan ang designated evacuation ground. Limang minutong usapan lang ito na mas magiging kapaki-pakinabang habang may typhoon threat kaysa sa kahit anong dami ng pag-pack.

Bantayan ang storm surge advisory, hindi lang ang wind signal. Naglalabas ang PAGASA ng Storm Surge Advisory bilang hiwalay na bulletin mula sa wind signal, gamit ang numbered advisory levels na naka-link sa expected height ranges sa ibabaw ng normal tide — i-check ang current bulletin sa site ng PAGASA para sa eksaktong numbers at heights na applicable sa kasalukuyang typhoon, dahil pinapahusay ang system paminsan-minsan. Sinasabi sa iyo ng wind signal ang risk ng structural damage mula sa hangin; sinasabi naman sa iyo ng surge advisory ang tungkol sa tubig. Ang isang modest na wind signal ay pwede pa ring may kasamang seryosong surge advisory kung nag-align ang track at pressure ng typhoon para diyan, dahil medyo independent ang assessment ng dalawa. Kung ang barangay mo ay nasa mapped surge zone, ituring ang surge advisory bilang primary trigger mo para umalis, hindi ang wind signal. Tinatalakay ko kung paano gumagana ang mga numero ng wind signal sa aming PAGASA wind signals article — basahin ’yun para sa wind side ng usapin.

Kung nasa mapped surge zone ka, mag-evacuate sa high ground bago dumating ang surge, hindi habang nangyayari na ito. Ang “high ground” ay tumutukoy sa elevated na lupa na malayo sa coast, ideally ang evacuation center na designated ng barangay mo, hindi ang top floor ng sarili mong coastal house. Hindi reliably makakatulong ang concrete second floor kung malakas ang surge para bahain o lusawin ang ground floor at putulin ang escape route mo. Umalis habang pasable pa ang mga daan at habang maaraw pa — karaniwang tumatawag ang mga local government sa mapped surge zones para sa pre-emptive evacuation bago pa ang inaasahang landfall, kaya ituring ang evacuation order o high storm surge advisory bilang final, hindi bilang suggestion na maghintay at tingnan muna.

Kung talagang hindi ka makaalis bago dumating ang surge, mabilis na nagsisiksikan ang mga option mo, at wala sa mga ’yun ang maganda. Lumipat sa pinakamataas, pinaka-interior na kwarto ng pinakamatibay na structure na available, malayo sa mga bintanang harap sa dagat at mga dingding na nakaharap sa dagat, at umakyat sa itaas ng ground floor kung talagang wala nang ibang mapupuntahan. Last resort ito, hindi plano — ito ang tinutukoy ng Philippine Red Cross at ng mga local disaster office bilang least-bad na fallback kapag nabigo ang evacuation, hindi kapalit ng pag-alis on time.

Huwag maghintay na makakita ng tubig bago gumalaw. Ito ang pinakamahirap na habit na baguhin, at ito ang pinaka-mahal sa oras. Sa river flooding, madalas okay lang na panoorin ang pagtaas ng tubig at mag-react, dahil gradual ang pagtaas, at ’yun ang sitwasyong tinatalakay sa aming flood-ready shelter-in-place guide — worth basahin para sa flooding side ng usapin. Hindi reliably nagbibigay ng ganung grace period ang storm surge. Kung sinabi ng advisory na umalis, umalis base sa advisory, hindi base sa pagkakita mo ng tubig sa harap ng pinto mo.

Huwag i-confuse ang tahimik na langit sa safe na coast. Pwedeng dumating ang storm surge bago pa man ang pinakamalakas na hangin at ulan, habang mukhang okay pa rin ang langit. Ang threat ay nasa offshore pressure at wind fields, hindi sa itsura ng kalye mo ngayon.

Ang storm surge preparation ay hindi gaanong tungkol sa specialized gear at mas tungkol sa isang working go bag at isang planong magdadala sa iyo pasulong sa lupa, hindi paitaas. Ilang categories na talagang nakakatulong:

• Isang grab-and-go bag na naka-pack at ready bago pa magsimula ang typhoon season, para hindi na kailangang maghanap ng gamit sa dilim habang may brownout. Tingnan ang aming go bag guide para sa dapat nasa loob nito.
• Isang battery o hand-crank radio na makakakuha ng local advisories kung down ang mobile networks o kuryente, dahil kadalasang dala ng surge ang mas malawak na typhoon-driven outage sa buong area. Tingnan ang power outage para sa options.
• Dry bags o sealed containers para sa phones, ID’s, at pera, dahil ang evacuation routes malapit sa coast ay pwedeng mangailangan ng pag-wade o basang transport kahit bago pa ang pinakamalala ng surge.
• Isang headlamp, hindi phone flashlight, kung lilipat ka sa evacuation center sa gabi na puno ang kamay mo ng mga bata o bag.

Wala sa mga ito ang storm-surge-specific na equipment, dahil ang storm surge ay isang “leave early” na hazard, hindi isang “shelter in place with the right gear” na hazard. Ang pinakamagandang gear para dito ay isang pamilyang alam na ang evacuation route at umalis bago pa man kailanganin ang alinman dito.

Pagturing sa wind signal bilang tanging numerong mahalaga. Ang mababang wind signal na may mataas na storm surge advisory ay leave-now situation pa rin para sa coastal barangays.

Pag-assume na parehong solusyon ang second floor para sa surge at para sa flood. Hindi. Nakakatulong ang height sa loob ng bahay laban sa river flooding. Hindi ito reliably nakakatulong laban sa surge na pwedeng lusawin o lunurin ang buong structure.

Paghihintay ng makikitang tubig. Sa oras na nakikita mo nang tumataas ang seawater sa kalye, malamang nagsasara na ang pinakasafe na window para pumunta sa high ground.

Hindi alam ang actual hazard status ng barangay. Marami sa mga coastal residents ang hindi pa nag-check ng HazardHunterPH o nagtanong sa barangay nila kung ang kalye nila ay nasa mapped surge zone. Worth ito ng sampung minuto bago pa magsimula ang season, hindi habang may red-level typhoon threat na.

Pagka-confuse ng “hindi kami binaha noon” sa “hindi kami mababaha ngayon.” Ang storm surge height ay depende sa specific na track, speed, at pressure ng isang typhoon. Ang barangay na tuyo sa isang typhoon ay hindi automatic na safe sa susunod — nakaligtas mismo ang Tacloban sa maraming bagyo bago dumating ang surge ni Yolanda na nagulat sa dami ng tao.

Magkamukha ang storm surge at ordinaryong flooding kung titingnan mo sa malayo — pareho namang tubig kung saan hindi mo gusto — pero magkaiba ang kilos nila, at dapat baguhin ng difference na ’yun ang gagawin ng pamilya mo. Ang flooding ay madalas nagbibigay-daan sa’yo na lumipat sa itaas at maghintay. Ang storm surge naman ay hinihiling sa’yo na umalis at lumayo, at gawin ito nang mas maaga kaysa sa pakiramdam mong kailangan. Alamin ang hazard status ng barangay mo ngayon na, bantayan ang storm surge advisory ng PAGASA at hindi lang ang wind signal, at ituring ang advisory mismo bilang signal mo para umalis. Walang bag, walang radio, at walang second floor ang kapalit ng pag-alis nang maaga.